آیا عفونت جنسی می‌تواند باعث زخم دهانه رحم شود؟

دهانه رحم (سرویکس) بخش انتهایی رحم است که به واژن متصل می‌شود و نقش مهمی در سلامت باروری زنان دارد. یکی از مشکلات شایع در این ناحیه زخم دهانه رحم یا سرویسیت (Cervicitis) است. حالتی که در آن پوشش داخلی دهانه رحم دچار التهاب یا تخریب سلولی می‌شود. یکی از علل مهم ایجاد این زخم‌ها عفونت‌های مقاربتی (STIs) هستند که در صورت عدم درمان به‌موقع می‌توانند به عوارض جدی‌تر منجر شوند. فرآیند ایجاد زخم معمولاً با التهاب مزمن آغاز می‌شود. در اثر عفونت سلول‌های مخاطی آسیب می‌بینند و سیستم ایمنی برای مقابله با عامل بیماری‌زا سلول‌های دفاعی را به محل درگیر فرا می‌خواند. این واکنش دفاعی اگر طولانی شود باعث تخریب و پوسته‌ریزی بافت اپیتلیال دهانه رحم و ایجاد زخم‌های سطحی یا عمیق می‌شود. در موارد عفونت ویروسی (مانند HPV یا هرپس) تغییر در DNA سلول‌ها نیز ممکن است رخ دهد که خطر بدخیمی را بالا می‌برد.

علائم که ناشی از عفونت‌های جنسی است، بسته به نوع عامل عفونی، شدت بیماری و وضعیت ایمنی فرد ممکن است متفاوت باشد. با این حال شایع‌ترین علائم بالینی عبارتند از:
ترشح غیرطبیعی واژینال: ترشح چرکی، مخاطی یا گاه کف‌آلود با بوی نامطبوع که معمولاً بیشتر از عفونت‌های کلامیدیایی، سوزاک یا تریکوموناس دیده می‌شود.
خونریزی غیرعادی: خونریزی خفیف یا لکه‌بینی خارج از قاعدگی به‌ویژه بعد از نزدیکی (Postcoital bleeding). این علامت به دلیل آسیب یا التهاب بافت دهانه رحم رخ می‌دهد.
درد لگنی یا پایین شکم: التهاب گسترده‌تر می‌تواند منجر به احساس درد یا سنگینی در ناحیه لگن یا پایین شکم شود.
سوزش و خارش واژن: ممکن است فرد احساس سوزش یا خارش شدید واژینال داشته باشد که نتیجه التهاب و ترشح عفونی است.
درد حین رابطه جنسی (Dyspareunia): در موارد زخم یا التهاب شدید، مقاربت می‌تواند دردناک باشد.
قرمزی و تورم دهانه رحم: در معاینه پزشکی دهانه رحم ملتهب، قرمز و گاهی متورم یا زخم‌دار دیده می‌شود.
بدون علامت بودن: برخی از افراد خصوصاً در عفونت‌های کلامیدیایی ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند و بیماری تنها با معاینه یا آزمایش تشخیص داده شود.

تشخیص دقیق زخم دهانه رحم (سرویسیت) ابتدا بر پایه شرح‌حال و علائم بالینی و سپس استفاده از روش‌های آزمایشگاهی و تصویر‌برداری استوار است. مراحل اصلی تشخیص شامل موارد زیر است:
معاینه بالینی دهانه رحم: پزشک با استفاده از اسپکولوم وضعیت ظاهری دهانه رحم را بررسی می‌کند. نشانه‌هایی مانند قرمزی، تورم، ترشح غیرطبیعی یا زخم قابل مشاهده است.
گرفتن نمونه از ترشحات دهانه رحم: با سواب استریل نمونه ترشحات از دهانه رحم تهیه شده و برای بررسی موارد زیر استفاده می‌شود:
آزمایش میکروسکوپی (برای مشاهده سلول‌ها، تشخیص تریکوموناس یا گنوکوک و تعیین وجود سلول‌های التهابی)
کشت میکروبی (به‌ویژه برای تشخیص سوزاک و عاملین دیگر)
PCR یا تست‌های مولکولی (برای شناسایی دقیق کلامیدیا و گنوکوک و برخی ویروس‌ها مثل HPV)
تست پاپ اسمیر: نمونه‌گیری سلولی از دهانه رحم جهت شناسایی تغییرات التهابی یا پیش‌سرطانی که می‌تواند به واسطه برخی ویروس‌ها (مثل HPV) ایجاد شده باشد.
آزمایش‌های تکمیلی: در صورت نیاز آزمایش‌های خون برای بررسی HIV یا سایر بیماری‌های مقاربتی و گاهی اوقات بررسی وجود عفونت‌های مزمن یا عامل التهابی دیگر در خون.
کولپوسکوپی: در مواردی که یافته‌ها غیرعادی هستند یا ضایعات مشکوک مشاهده شود دستگاه بزرگنمایی (کولپوسکوپ) برای بررسی دقیق‌تر و حتی نمونه‌برداری (بیوپسی) مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سونوگرافی لگن: در صورت شک به گسترش عفونت یا بررسی عوارض احتمالی (مانند ایجاد آبسه) سونوگرافی ترانس‌واژینال یا لگنی درخواست می‌شود.

گسترش عفونت به قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی: عفونت ممکن است به رحم و لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها منتقل شده و منجر به بیماری التهابی لگن (PID) شود.
ناباروری: آسیب و چسبندگی ناشی از عفونت در لوله‌های رحمی می‌تواند باعث ناباروری یا حاملگی خارج رحم شود.
افزایش ریسک ابتلا به سایر عفونت‌های شدیدتر: از جمله انتقال و ابتلای راحت‌تر به ویروس HIV و عفونت‌های مقاربتی دیگر.
درد مزمن لگن: زخم و التهاب مزمن می‌تواند منجر به درد پایدار و آزاردهنده در ناحیه لگن شود.
خونریزی‌های غیرطبیعی و طولانی‌مدت: ممکن است فرد دچار خونریزی‌های بی‌دلیل و لکه‌بینی مکرر و پس از رابطه جنسی شود.
افزایش احتمال ضایعات پیش‌سرطانی یا سرطان دهانه رحم: به‌ویژه عفونت‌های پایدار HPV می‌توانند زمینه ایجاد تغییرات سرطانی را فراهم کنند.
آزارهای روانی و اجتماعی: علائم زخم و عفونت می‌تواند موجب اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و اختلال در روابط جنسی شود.